Bekijk hier het Energievademecum per hoofdstuk. Soms duurt het even voordat een hoofdstuk opgevraagd is.

Energievademecum

energiebewust ontwerpen van nieuwbouw­woningen


Bijlage 3 Soortelijke massa en λ-waarde van bouwmaterialen

Bij λ-waarden (lambda-waarden) wordt onderscheid gemaakt tussen de λD-waarde en λreken-waarde. De eerste, λD, betreft de warmtegeleidingscoëfficiënt van het materiaal 'in het laboratorium bepaald' (de D staat voor Declared) en de tweede waarde, λreken, de waarde waarmee gerekend mag worden. De rekenwaarde is voor isolatiematerialen in de meeste gevallen gelijk aan de λD-waarde, maar voor enkele materialen en toepassingen moet de waarde gecorrigeerd worden voor vochtopname, veroudering (in ruime zin) en temperatuur. Hiervoor zijn enkele correctiefactoren in gebruik, zie NEN 1068 [107]. Een voorbeeld is de factor van 1,05 die gebruikt wordt voor het in het werk 'los' aanbrengen van bijv. minerale wolvlokken, in nieuwbouwconstructies die speciaal ontworpen zijn voor in het werk isoleren. Bij metselwerk moet men ook rekening houden met de voegen. In NEN 1068 zijn daarvoor tabellen opgenomen voor de λ-waarden inclusief voegen.
De bijgaande λreken-waarden (lambda-reken-waarden) zijn indicatief. Gebruik daarom voor definitieve berekeningen altijd officiële gegevens (met certificaat) van de desbetreffende fabrikant.
Wanneer voor de soortelijke massa en de λ-waarde twee waarden zijn gegeven, kan de λ-waarde voor een tussenliggende waarde van de soortelijke massa lineair worden geïnterpoleerd.

Diverse leveranciers van isolatiematerialen hebben op hun sites [246] veel nuttige en toegankelijke informatie vermeld over het rekenen met λ-waarden t.b.v. het bepalen van Rc-waarden. Ook zijn soms rekenmodellen te downloaden. Bijgaande tabel geeft een overzicht van de soortelijke massa en λ-waarde (rekenwaarde) van gangbare bouwmaterialen (afbeelding B.3-1). Alle waarden zijn indicatief en zijn afkomstig uit NEN 1068 en uit gegevens van fabrikanten.

Afb. B.3-1 λ-waarde van gangbare bouwmaterialen

Materiaal Soortelijke massa [kg/m³] λreken
[W/m·K]
Droog binnen milieu Overig
Beton
Normaal gewapend grindbeton 2300 1,83 2,06
Lichtbeton 1900 1,28 1,44
1600 1,03 1,16
Cellenbeton 800 0,23 0,25
600 0,17 0,19
400 0,12 0,13
Metselstenen
Gevelklinkers, hardgrauw 1900 0,90 1,21
Rood/boerengrauw 1500 0,64 0,87
Kalkzandsteen 1750 1,14 1,52
Porisosteen 1350 0,57 0,76
Pleisterlagen
Cementpleister 1900 1,0
Kalkpleister 1600 0,70
Gipspleister 1300 0,50
Isolerend pleister (bijv. met ps-bolletjes of geëxp. kleikorrels) 0,08 - 0,11
Hout- en plaatproducten
Hardhout 800 0,21*
Naaldhout 550 0,13*
Multiplex 700 0,17
Hardboard 1000 0,30
Zachtboard 250 -300 0,10
Houtwolcementplaat 350 -700 0,10 - 0,23
Houtwolmagnesietplaat 400 - 700 0,14 - 0,23
Rietvezelplaat 250 -350 0,08 - 0,09
Isolatiematerialen**
Kunststofschuimen
Geëxpandeerd polystyreen (EPS) 15 0,04
Geëxpandeerd polystyreen (EPS) 20 - 25 0,030 - 0,035
EPS met natuurlijke grondstoffen 35 0,034
Geëxtrudeerd polystyreen (XPS) 30 - 40 0,027
Geëxtr. Polystyreen (XPS)(CO2 geblazen) 25 - 45 0,025 - 0,036
Polyurethaan (PUR)(H) CFK-vrij 30 - 35 0,023 - 0,029
Polyurethaan (PUR) ter plaatse gespoten 30 - 35 0,035
Polyisocyanaat (PIR) 30 - 35 0,026
Resol met HCK 35 0,021 - 0,025
Anorganische materialen
Minerale wol (glas- en steenwol) > 35 0,030 - 0,040
Geëxpandeerde kleikorrels (cement gebonden) 600 - 1200 0,10 - 0,20
Perliet (los gestort) 100 - 120 0,045 - 0,055
Vermiculite 70 - 100 0,05 - 0,06
Organische materialen
Geëxpandeerde kurk 100 - 200 0,041 - 0,046
Stroleem 300 - 1600 0,1 - 0,7
Cellulose 30 - 60 0,04
Vlaswol 25 - 50 0,035 - 0,04
Houtwoldeken 55 0,038
Houtwol isolatieplaat 140 - 180 0,040 - 0,045
Wol van gerecyclede kleding 25 0,039
Strobaal liggend (stro loodrecht op gevel) 90 - 110 0,06***
Strobaal op zijn kant (stro evenwijdig aan gevel) 90 - 110 0,045***
* Loodrecht op vezelrichting.
** Officieel heten alleen materialen met een λ-waarde ≤ 0,06 W/(m·K) 'isolatiemateriaal'.
*** Bron: Bouwen met stro; Michel Post e.a., Uitgeverij Aeneas, Boxtel, 2013.
Een reflecterende folie, grenzend aan een luchtspouw ≥ 20 mm en niet of zwak geventileerd, aan één zijde van een isolatiemateriaal levert een extra Rc-waarde van 0,39 m²·K/W

uitgave
Klimapedia, kennisbank voor bouwfysica, binnenmilieu, installaties en duurzaamheid, vijfde, herziene uitgave, 2017
ISSO, kennisinstituut voor de installatiesector, 2017

Versie 5.10

tekst & samenstelling
BOOM-SI, Milieukundig Onderzoek-& OntwerpBuro, Delft
ir. Ernest Israëls
ir. Frank Stofberg

Klankbordgroep
ir. Claudia Bouwens (NEPROM, Lente-akkoord)
ir. Leo Gommans (Faculteit Bouwkunde TU Delft, Hogeschool Zuyd, Heerlen)
ir. Kees van der Linden (Klimapedia, AaCee Bouwen en Milieu)
drs. ing. Harry Nieman (Instituut voor Bouwkwaliteit / Hogeschool Windesheim-Zwolle)
drs. ing. Michel Verkerk (ISSO)
ing. Klaas de Vries (RVO.nl)
ir. Harry van Weele (ISSO)
drs. Ruud van Wordragen (RVO.nl)

opdrachtgever
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl)
De uitgave 2015 is op verzoek van de partners van het Lente-akkoord gerealiseerd, de actualisatie 2017 op verzoek van RVO.

Illustraties
ISSO en BOOM-SI, tenzij anders vermeld

Fotografie
BOOM-SI, tenzij anders vermeld

gerelateerd