Inleiding
Het dynamisch thermisch gedrag van een vertrek kan worden benaderd met een eerste-ordemodel. Hier beschouwen we een eerste-ordemodel met een periodieke randvoorwaarde.

figuur 1. eerste-ordemodel van een vertrek
Hierbij is:
Te : buitentemperatuur [°C]
Ti : binnenluchttemperatuur [°C]
Tm : temperatuur van de meewerkende massa van de constructies [°C]
Htransm :
= specifiek transmissieverlies [W/K]
Hven : ρclqvent = specifiek ventilatieverlies [W/K]
W : warmteproductie door zon en interne bronnen [W]
Ml : werkzame massa van de luchtknoop [J/K]
Mm : werkzame massa van de constructies [J/K]
αi : warmteoverdrachtscoefficient tussen binnenlucht en werkzame massa [W/m²K]
Am : oppervlakte van de meewerkende massa [m²]
De volgende balansvergelijkingen kunnen worden opgesteld:
warmtebalans luchtknoop:
(1) ![]()
warmtebalans wandknoop:
(2) ![]()
Met
en
kan dit in matrixnotatie worden geschreven als:
(3) ![]()
of meer algemeen geformuleerd:
(4) ![]()
Waarbij:
M : massamatrix
S : stijfheidsmatrix
Q : belastingvector
Het stelsel vergelijkingen uit (3) kan worden opgelost indien W en Te als functie van de tijd bekend zijn.
Oplossing bij periodieke randvoorwaarden
We beschouwen de oplossing bij periodieke randvoorwaarden, waarbij in eerste instantie alleen het fluctuerende deel van de oplossing wordt bepaald. De stationaire oplossing volgt eenvoudig uit
.
De randvoorwaarden W en Te zijn periodieke functies waarbij:
![]()
![]()
In dit geval moeten ook de nog onbekende temperaturen Ti en Tm met een periodieke functie met dezelfde ω kunnen worden beschreven:
![]()
![]()
N.B. Hierbij staat W, Te, Ti en Tm voor het niet-tijdafhankelijke deel van de fluctuatie.
Met
en na deling door
kan uit (2) het volgende stelsel vergelijkingen voor het niet-tijdafhankelijke deel van de fluctuatie worden afgeleid:
![]()
Of:
(5) ![]()
Dit is een lineair stelsel vergelijkingen met complexe variabelen.
De oplossing van (5) is:
(6) ![]()
![]()
Vereenvoudiging tot een eenknoopsmodel
Indien wordt aangenomen dat Tm = Tl kan worden volstaan met een balansvergelijking:
(7) ![]()

figuur 2. vereenvoudigd eerste-ordemodel van een vertrek
Met
,
en
volgt na deling door
:
![]()
Hieruit volgt de oplossing:
(8) ![]()
Indien oplossing (8) wordt vergeleken met de nauwkeuriger oplossing (6) dan blijkt het verschil alleen te zitten in de factor waarmee de werkzame massa van de constructies wordt vermenigvuldigd. Dit wordt voor een deel al verdisconteerd in de meewerkende dikte van de constructies die bij een eenknoopsmodel moet worden gereduceerd met een factor Tm/Ti. Deze reductiefactor volgt uit (6):
(9) 
In het volgende rekenvoorbeeld worden de twee oplossingen met elkaar vergeleken.
Rekenvoorbeeld
Beschouw een vertrek met afmetingen b*d*h=3,6*5,4*2,7m . Het vertrek grenst alleen met de voorgevel aan het buitenklimaat. Het vertrek heeft een verlaagd plafond en lichte binnenwanden zodat alleen de vloer substantieel bijdraagt aan de werkzame massa.
Gegeven:
raamoppervlakte 3,5 m²
U-waarde raam 2,0 W/m²K
U-waarde dichte geveldelen 0,3 W/m²K
ventilatievoud 2
oppervlakte van de thermische massa 3,6*5,4 = 19,9 m²
meewerkende dikte van de thermische massa 0,075 m
specifieke warmtecapaciteit thermische massa ρc=560 Wh/m3K
warmteoverdrachtscoefficient tussen lucht en massa 6 W/m²K
massa van meubilair e.d. gelijk aan twee maal de luchtmassa
buitentemperatuur
met ω=π/12 en t in [h]
zonstraling op buitengevel
W/m²
ZTA raam 0,2
er zijn geen andere warmtebronnen.
Om de resultaten eenvoudiger te kunnen interpreteren, is hier de tijdseenheid h in plaats van de SI eenheid seconden aangehouden.
Gevraagd:
Het verloop van de binnentemperatuur bepaald met een tweeknoopsmodel en een eenknoopsmodel.
Uitwerking:
Binnenkomende hoeveelheid zon:
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
Stationaire oplossing:
![]()
Fluctuerend deel van de oplossing:
Het niet-tijdafhankelijke deel van de fluctuatie in W(tot) en Te(tot) bedraagt:
![]()
![]()
Hiermee zijn alle gegevens om de vergelijking (6) en (8) te kunnen oplossen bekend.
Uit het tweeknoopsmodel (6) volgt:
![]()
![]()
Uit het eenknoopsmodel (8) volgt:
![]()
![]()
In figuur 3 zijn de berekende temperaturen voor de twee modellen weergegeven. Het blijkt dat de berekende amplitude van de binnentemperatuur en de massatemperatuur niet veel verschilt, maar dat bij het eenknoopsmodel de faseverschuiving in de luchttemperatuur veel groter is. Het eenknoopsmodel is dus vooral geschikt als men alleen in de amplitude geïnteresseerd is.

figuur 3 vergelijking tweeknoops- en eenknoopsmodel